یادداشت: مدیریت موفق برای معلمان و دانش آموزان پاسارگاد


کلاس داری یک هنراست ونیازمند به یک هنرمند دارد وکسی هنر مند است که بتواند خوب کلاس داری کند

به گزارش طنین پاسارگاد، منصور جعفری در طنین پاسارگاد نوشت:روش های مهَم در مورد مدیریت  موفَق و حفظ نظم در کلاس وجلوگیری از بی نظمی در کلاس .

مقدمه : کلاس داری یک هنراست  ونیازمند به یک هنرمند دارد وکسی هنر مند است که بتواند خوب کلاس داری کند و ضمن کلاس داری خوب یک رابطه صمیمی با دنش آموزان ومتربیَان ودانشجویان داشته باشد ومتربیان به او بعنوان  یک شخص دلسوز که نگران آینده  آنان است، نگاه کنند. نه کسی که بخواهد بر آنان حکمرانی کند ویک رابطه ی  خشک داشته باشد . البته حکم کردن ودستور دادن و خشک عمل کردن ممکن است برای مدَت کوتاهی جواب دهد اما پایدار نخواهد بود وجز نفرت در ذهن آنان چیزی باقی نخواهد گذاشت.

یک معلم ومربی باید بداند که متربیانی که به معلم ومربَی واستاد خود علاقه بیشتری داشته باشند هم در فرایند یادگیری تأثیر بسزایی خواهد داشت وهم کلاس بدور از خستگی وکسالت خواهد داشت ومتربیان از آمدن استاد به کلاس احساس تنفر نخواهند داشت. نقش مربی در کلاس مانند ناخدای یک کشتی می باشد که می تواند کشتی را به هر جهت که بخواهد هدایت کند آن را به هدف برساند، باعث گم شدن یا غرق شدن کشتی شود .کلاس داری یکی از فنونی است که اصول آن را میتوان آموخت وبطور روزمره آن راتمرین کرد در این مقاله نکات مهمی ارائه می شود  که می تواند شمارا در مدیریت ونظم در کلاس یاری کند بادر نظر گرفتن این نکات شما قادر خواهید بود که به مشکلات ناشی از بی نظمی در کلاس خاتمه دهید وباموفَقیت کلاس را رهبری کنید . کلاسی که در اولین گام یادگیری یعنی نظم وانظباط ومشارکت در فعالیَت  وجلب توجه فعَال شاگردان اعمال نگردد .به یقین نتایج مطلوبی نخواهد داشت . روش های  کلاس داری  ونظم کلاس در ایجاد انگیزه برای یاد گیری دانش آموزان بسیار موثر می باشند.

1-همیشه از تجربَیات اساتید موفق در کلاس الگو برداری کنید .معمولا اساتید موفق آنهای هستند  علاوه بر امهارت  های تدریس در زمینه کلاس داری وایجاد نظم نیز موفَق می باشند.شما می توانید مشکلات خود را با شهامت باایشان در میان بگذارید واز آنها بخواهید شمارا در حفظ نظم وانظباط کلاس یاری کنند .بهتر است چندین جلسه در کلاس های درس سایر اساتید شرکت کنید ونحوه ی کلاس داری را از ایشان بیاموزید.

2-اوایل سال تحصیلی حسَاس ترین زمان از نظر برقراری نظم تاپایان سال می باشد .در صورتی که در جلسات اول بتوانید رهبری کلاس رابدست خود بگیرید تا پایان سال تقریبا مشکلی پیش نخواهد آمد .یعنی نحوه ی حضور وبرخورد شما در اوَلین جلسات نقش مهمی در کنترل وهدایت کلاس دارد،بنابراین در جلسات  اول نهایت دقَت راداشته باشید تادر جلسات بعدی زمام امور ازدستتان خارج نشود، درصورتی که در اوایل سال تحصیلی  به دانش آموزان  فرصت ایجاد بی نظمی داده شود در این صورت کنترل کلاس وآغاز نظم درجلسات بعدمشکل خواهد شد. گفته می شود دانش جویان به سرعت وضعیت  کلاس واخلاق مربی راارزیابی می کنند وتشخیص می دهند که آیا به آنها اجازه داده خواهد شد تا به اهداف خود برسند یانه .به عبارت  دیگربهترین روانشناسان کلاس .شاگردان می باشند.

 3- همیشه پیش از شروع کلاس های خود برنامه ریزی کنید ووبرای حضور در کلاس آماده باشید پیش از شروع کلاس هاآماده بودن خود را از نظر روش تدریس وابزار های آموزشی اطمینان حاصل کنید .داشتن یک برنامه منظم نقش مهمَی در کنترل کلاس وهدایت آن دارد.

4- از مواردی که باعث ایجاد بی نظمی در کلاس می شوند خودداری کنید . مثلا برای تفهیم درس مثالهای را ارائه نکنید که موجب بی نظمی و بگو مگو وسایر موارد شود . رعایت انصاف در کلاس یک کلید است.

5- با کمی شوخی بی نظمی در کلاس را متوقَف کنید .مثلا به دانش آموزان گفته اید که کتابهای خود را باز کنند  ولی هنوز چند نفر از دانش آموزان در حال بحث بایکدیگر هستند در این صورت نباید بلافاصله بر سر آنها فریاد بکشید .بهتر است به آنها نزدیک شوید و یا با شوخی و لبخند بگویید که تا پایان بحث آنها منتظر خواهید ماند چرا که مایلید بدانید که نتیجه گفتگو ی پر از مهر آنها په خواهد شد یا بگویید می خواهید به شما کمک کنم.

6- گاهی خنده باعث  بازگشت به مطلب شده ومی تواند بی نظمی را  متوقف کند، البته گاهی مربی طعنه زدن را با شوخی کردن اشتباه می گیرند ویا با گفتن سخنان یا الفاظ باعث آزره خاطر شدن دانش آموز می شوند .پس شوخی هایی  که باعث رنجش کسی در کلاس شود، ممنوع است .شوخی  مناسب می تواند به سرعت باعث بهبود اوضاع شود . طعنه می تواند  روابط بین شما را با دانشجویان ودانش آموزان را تحت تأثیر قرار دهد . بنابر این قبل از این که شوخی کنید باید خودتان یک ارزیابی کنید که آیا این شوخی مناسب است وباعث آزردگی کسی نمی شود.

7- گفته می شود که می توان با دانش آموز ان دوست بود  اما نباید مانند یک دوست با آنها رفتار کرد. ولی متأسفانه گاهی حد ومرز بین دانش آموز ومربَی از بین می رود که می تواند آثار بسیار مخربی داشته باشد . دانشجویان ودانش آموزان باید بدانند که یک مربی هیشه،مربی است.

8- همیشه خوش بین باشید روز خود را با طراوت آغاز کنید وانتظارات خود در کلاس را  افزایش دهید .در ابتدای هر کلاس چنین انتظار داشته باشید که دانش آموزان در کلاس ادب را رعایت می کنند و باعث بی نظمی در کلاس نمی شوند این مسئله را با صحبت با دانش آموزان تقویت کنید در صورتیکه تصوَر کنید که  امروز دانش آموزان بد رفتاری خواهند کرد وشما مجبورید برای کنترل آنها رفتار نامناسبی داشته باشید.در این صورت مطمئنا چنین اتفاقی رخ خواهد داد. زمان کلاس را طوری برنامه ریزی کنید که وقت کلاس پر شود. زمان استراحت چیزی است که  باید گاهی از آن اجتناب کرد .گاهی مشاهده می شود که مربَیان زود تر از موعد درس خود را در کلاس به پایان می رسانند و بقیَه ساعت درسی را عناوین مختلف از جمله مطالعه آزاد در اختیار دانش آموزان قرار می دهند وخود باعث بهم خوردن نظم کلاس می شوند، بنابراین باید طوری برنامه ریزی کنیدکه ساعات کلاس شما پر شود در صورتیکه شما موضوع کافی برای تدریس داشته باشید هر گز وقت اضاف نمی آورید.شما می توانید برای وقت های اضافی ومرده از موضوعاتی استفاده کنید که وقت کمتری برای آن صرف شود یا به دانش جویان اجازه دهید تادر وقت باقی مانده در موضوع  گفته شده به صورت گروهی بحث کنند.در واقع این عمل نشانگر این است که شما چقدر به موضوع به چشم( برنامه ریزی شده ) نگاه می کنید.

9- استوار وثابت قدم باشید یکی از بدترین مواردی که شما بعنوان یک مربی در کلاس انجام می دهید این است که گاهی قوانین وخواسته های خود را روز به روز تغییر دهید اگر یک با ر به رفتار نامناسب دانشجویی عکس العمل نشان دهید وروز بعد نسبت به همان عمل یا مشابه ان بی تفاوت باشید به سرعت جایگاه خود را نزد دانش آموزان وحتی والدین آنها از دست خواهید داد در این مورد حق با دانشاموزان شماست زیرا آنها اساساً می خواهندکه مربی خود را هرروز به یک صورت ببینند .دمدمی بودن ممنوع است با عدم احترام دانشجویان به معلم واستاد خود دیگر توجهی به شما نمی شود و دلگرمی های شما به کلاس ازبین می رود.

10- گاهی داشتن یک کلاس درس باطراوت وپرنشاط با ایجاد شهر بازی یا سیرک در کلاس اشتباه گرفته می شود .خنده حق دانش آموزومربی است، مربی می تواند گاهی باعث خنده در کلاس شود اما نباید کلاس کاملا به یک صحنه کمدی تبدیل شود.

11- گاهی بی نظمی های موجود در کلاس بسیار جدَی می باشند مانند در گیری های شدید لفظی ویا برخورد های  فیزیکی در این صورت باید توجه داشته باشید که رفتار شما می تواند نقش مهمی در کنترل این بی نظمی داشته باشد باید خودتان از عهده کنترل این بی نظمی برایید در غیر این صورت می توانید از مسؤلین در حد مشکل کمک بگیرید.

12- تغییر تن صداویا بلند وزیاد کردن صدا ومکث کوتاه  کلمه به کلمه صحبت کردن وبرگردانندن سر به یک طرف وساکت ماندن بدون اشاره به شخص معیَنی می توان باعث  سکوت وتوجه دانش آموزان شود.

13- درکلاس قدم بزنید واز نشستن یک جا تاآخر ساعت پرهیز کنید می توان در امتداد کلاس در مقابل دانش اموزان حرکت کنید اما بهتر است در بین صندلی های دانش آموزان حرکت کنید البته نباید باعث پرت شدن حواس آنها شد .دراین صورت مربی بر کلاس مسلط تر بوده شاگردان به اوبیشتر توجَه می کنند در نتیجه یادگیری بیشتر صورت می گیرد.

14- استفاده از برخی کلمات کلیدی می تواند توجه دانش آموزان را به درس جلب کند  مثلا ( توجه کنید ----نکته بسیار مهم--- این سوال خیلی مهم است –)

15- حرکات منطقی اعضای بدن از جمله عوامل کنترل کلاس می باشند زمانیکه مربی بااستفاده از اعضای بدن خود تجسم مطلب را برای دانش آموزان تسهیل می کند تمرکز در کلاس بیشتر می شود .

16-  تشویق وتمجید دانش آموزان .

17- نگاه های معنی دار: گاهی نگاه های معنی دار .معلم به دانش آموزی که به درس توجه ندارد ویا سر وصدامی کند باعث کاهش رفتارنا به جای دانش آموزانی که برای کلاس مزاحمت ایجاد کرده اند .باعث می شود دانش آموز وادار شود به درس های معلم گوش دهد.

18- ضربه زدن به میز وصندلی: گاهی معلم باضربه زدن به میز وصندلی یا تابلوی کلاس توجه شاگردان به مطالب ومفاهیمی که ارائه می شود، جلب می کند.

19- در افزایش آگاهی های ومحتوای علمی  خود بکوشیم  زیرا یکی از عوامل بی نظمی در کلاس این است که معلم مطلبی نداشته باشد.

 20- از محفوظات خوب وزیادی بهر ه مند باشیم تا بتوانیم در هنگام تدریس از آنها استفاده کنیم .

21- برای هر درس مطالب نو وتازه ای داشته باشیم.

22- معولا هنر مندی استاددر جلسه اول تدریس مشخص می شود پس روی جلسه ی اول فکر  ومطالعه بیشتری داشته باشید وآن رادست کم نگیریم.

23- از تجربیات درسی وتدریس دیگران بی بهره نمانیم .

24- از دسته بندی کردن مطالب که در تفهیم مطالب  نقش زیادی دارد وداشتن ابتکار وخلاقیت در ارائه آنها غافل نمانیم.

25- داشتن مطالعه  همیشگی ونوشتن رئوس مطالب بر روی یک کاغذ دسته بندی شده وتدریس از روی آن را فراموش نکنیم.

26- داشتن جزوه ومتن درسی وبر قرار نمودن ارتباط بین درس ها ونکات تربیتی را از یاد نبریم.

27- بیش از ظرفیت وتوانایی خود تدریس نکنیم که بیماری های روحی وجسمی در بر دارد.

28- با نام خدا کلاس درس راشروع کنیم وبعد از آن .حمد خدا ودرود برپیامبر گرامی اسلام (ص )را فراموش نکنیم.

29- نام اشخاص راکمتر ودر حد ضرورت ذکر کنیم.

30- در هنگام تدریس اضطراب ونگرانی نداشته باشیم  که این امر باعث خارج شدن کنترل کلاس از دست ما می شود.

31- از احادیث صحیح ومعنوی که مباحث اخلاقی ومعنوی را بیان می کنند در تدریس خود استفاده کنیم.

31-  به تفاوت های فردی توجه نماییم وبادر نظر گرفتن شرایط روحی وجسمی  رفتاری مناسب داشته باشیم.

32- نسبت به همه ی دانش آموزان  روحیه ی عفو واغماض وارفاق داشته باشیم وحتی الامکان عذر آنان رابپذیریم.

 

مطالب ادامه دارد.......................

 

منابع: هنر معلمی .راهکارهای مهم در تدریس وکلاس داری 

رساله حقوق امام سجاد—آیین تدریس وروش کلاس داری ..مهران علی پور مشکانی ......آیین کلاس داری کتاب جمیس دانیل

 

                             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


۱۷ دي ۱۳۹۵